Bir ürün, kullanıcısına yalnızca kutusuyla değil, beraberindeki belgelerle ulaşır. Kurulumun nasıl yapılacağı, makinenin nasıl güvenle çalıştırılacağı, bakımın ne zaman gerektiği — bunların tamamı kullanım kılavuzunda ve teknik dokümantasyonda yazılıdır. Bu belgelerin çevirisi hem kullanıcı güvenliğini hem de ürünün yasal olarak satılabilmesini doğrudan etkiler. Aşağıda, teknik dokümantasyonun neleri kapsadığını, Türkiye ve Avrupa Birliği’ndeki güncel kuralları ve çeviride nelere dikkat edilmesi gerektiğini bulacaksınız.
Teknik dokümantasyon, bir ürünün yaşam döngüsü boyunca kullanıcıya, montajcıya ve servise eşlik eden belgelerin bütünüdür. Bu kapsamda en sık çevrilen belgeler şunlardır: kullanım ve işletme kılavuzları, kurulum ve montaj talimatları, bakım ve onarım kılavuzları, güvenlik bilgileri, ürün etiketleri ve ambalaj metinleri, teknik föyler ve veri sayfaları, yedek parça katalogları ile eğitim materyalleri.
Her belgenin okuyucusu farklıdır. Kullanım kılavuzu çoğu zaman teknik bilgisi olmayan bir tüketiciye seslenirken, bakım kılavuzu eğitimli bir teknisyene hitap eder. İyi bir çeviri, terminolojiyi korurken dili de okuyucunun düzeyine göre ayarlar.
Tıbbi cihazların kullanım kılavuzları ise ayrı ve daha sıkı kurallara tabidir; bu belgeler için Tıbbi Cihaz Çevirisi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Türkiye’de tüketicinin kullanımına sunulan malların Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzuyla satılması zorunludur. Bu kural, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’a dayanan Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Yönetmeliği ile düzenlenir. Yönetmelik, kılavuzun açık, sade ve anlaşılır bir dille yazılmasını da şart koşar; yani bir kılavuzun yalnızca Türkçe olması yetmez, kullanıcının anlayabileceği bir Türkçe olması gerekir.
Kılavuz kâğıt olarak ya da e-posta, internet veya hafıza kartı gibi kalıcı bir veri saklayıcısıyla verilebilir. Dijital olarak sunulduğunda kılavuzun ayrıca üreticinin ya da ithalatçının internet sitesinde yer alması, tüketici isterse kâğıt nüshanın ücretsiz verilmesi gerekir. Yönetmelik, ürünün kullanıcı arayüzündeki yazılı, sesli ve görüntülü ifadelerin de Türkçe olmasını zorunlu kılar. Türkçe kılavuzu hazırlama sorumluluğu üretici ve ithalatçıya aittir; yani ithal bir ürünün kılavuz çevirisindeki hata, doğrudan ithalatçının sorumluluğundadır.
Avrupa Birliği’nde makineler için yeni bir dönem başlıyor. (AB) 2023/1230 sayılı Makine Tüzüğü, 2006/42/AT sayılı Makine Direktifi’nin yerini alıyor ve 20 Ocak 2027’den itibaren uygulanıyor. Bir direktif değil tüzük olduğu için, üye devletlerde ayrıca iç hukuka aktarılmadan doğrudan geçerli olacak.
Tüzük, kullanım talimatlarının, güvenlik bilgilerinin ve AB uygunluk beyanının, ürünün satılacağı ülkenin belirlediği dilde sunulmasını şart koşuyor. En önemli yenilik ise kullanım talimatlarının artık dijital olarak da verilebilmesi. Bunun koşulları da belli: ürünün üzerinde talimata nasıl erişileceği belirtilmeli, talimat yazdırılabilir ve indirilebilir olmalı, ürün piyasaya sunulduktan sonra en az on yıl boyunca çevrimiçi erişilebilir kalmalı ve kullanıcı satın alma sırasında isterse kâğıt nüsha bir ay içinde ücretsiz verilmeli. Profesyonel olmayan kullanıcılara yönelik ürünlerde temel güvenlik bilgileri yine kâğıt üzerinde sunulmak zorunda.
Bu değişikliğin çeviriye yansıması büyük. Kılavuz artık bir kez basılıp kutuya konan bir kitapçık değil; sürümü yönetilen, çok dilli ve yıllarca güncel tutulması gereken dijital bir içerik. Kaynak metinde yapılan her değişikliğin tüm dil sürümlerine eksiksiz yansıması gerekiyor. AB pazarına makine ihraç eden Türk üreticiler için bu tarih doğrudan bağlayıcıdır.
Bir kılavuzdaki en kısa cümleler çoğu zaman en önemlileridir. Güvenlik uyarılarında kullanılan TEHLİKE, UYARI ve DİKKAT gibi sinyal kelimeleri farklı risk düzeylerini ifade eder; çevirinin bu kademelendirmeyi birebir koruması gerekir. Bir “uyarının” çeviride “dikkat”e dönüşmesi, riskin olduğundan hafif algılanmasına yol açar.
Uyarı metinleri ayrıca kısa, emir kipinde ve tek anlama gelecek biçimde yazılmalıdır. Kaynak metindeki bir belirsizlik çeviriye taşındığında, kullanıcının yanlış bir işlem yapma olasılığı artar. Bu nedenle güvenlik bölümleri redaksiyonda ayrıca ve özenle kontrol edilir.
Kullanım bilgilerinin nasıl hazırlanacağını düzenleyen uluslararası standart IEC/IEEE 82079-1, bilginin hedef kullanıcıya göre yapılandırılmasını, eksiksiz ve anlaşılır olmasını öngörür. Çeviri de bu yapının bir parçasıdır: başlık hiyerarşisi, adım numaraları, çapraz referanslar ve görsellere yapılan atıflar hedef dilde de tutarlı ve işlevsel kalmalıdır. Bir adımın numarası ya da bir şekle yapılan atıf çeviride kayarsa, kılavuz dilsel olarak doğru olsa bile kullanılamaz hâle gelir.
Kılavuzlar görsellerle, tablolarla ve şemalarla doludur. Görsellerin üzerindeki metinler, tablo başlıkları ve etiketler de çevrilmesi gereken içeriktir ve çoğu zaman gözden kaçan kısımlar bunlardır.
Dile göre metin uzunluğu da değişir; Almanca gibi dillerde metin belirgin biçimde uzayabilir ve sayfa düzeni bozulabilir. Çevirinin kaynak formatta, mizanpaj korunarak teslim edilmesi, kılavuzun doğrudan baskıya ya da yayına girebilmesini sağlar. Ayrıntılar için: Masaüstü Yayıncılık.
Kılavuz çevirisinde en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır: aynı parçaya farklı belgelerde farklı adlar vermek; sinyal kelimelerinin kademesini bozmak; ölçü birimlerini ve ondalık ayırıcıyı hedef ülkeye uyarlamamak (Türkçede ondalık ayırıcı virgüldür); görsellerin üzerindeki metinleri atlamak; kaynak kılavuz güncellendiğinde eski dil sürümlerini güncellemeyi unutmak. Her biri, kullanıcı hatasına ya da mevzuata aykırılığa yol açabilir.
Mobilya aksesuarları sektörünün devlerinden biri için kullanım kılavuzlarından web sitesine kadar tüm içeriği dokuz dilde yerelleştirdik; bu projenin ayrıntılarını Teknik Çeviri sayfamızda bulabilirsiniz.
Otuz yılı aşkın deneyimiyle Mirora, ISO 9001 belgeli ve ISO 17100 ile uyumlu iş akışıyla teknik çeviri projelerini alan uzmanı çevirmenler, bağımsız editörler ve sektörde yaygın CAT araçlarıyla yürütür.
Evet. Tüketicinin kullanımına sunulan malların Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzuyla satılması, 6502 sayılı Kanun’a dayanan Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Yönetmeliği ile zorunlu tutulmuştur. Kılavuzu hazırlama sorumluluğu üretici ve ithalatçıya aittir.
Türkiye’de kılavuz kalıcı bir veri saklayıcısıyla verilebilir; bu durumda üreticinin ya da ithalatçının internet sitesinde de yer almalı ve tüketici isterse kâğıt nüsha ücretsiz verilmelidir. AB’de ise 20 Ocak 2027’den itibaren makinelerde dijital talimat açıkça mümkün hâle geliyor; ancak kullanıcı talep ederse kâğıt nüsha bir ay içinde ücretsiz sağlanmalıdır.
Tüzük, talimatların ve güvenlik bilgilerinin satılacak ülkenin dilinde sunulmasını şart koşuyor ve dijital talimatların en az on yıl erişilebilir kalmasını istiyor. Bu da çevirinin sürüm takibiyle, güncel ve tüm dillerde tutarlı biçimde yönetilmesini gerektiriyor.
TEHLİKE, UYARI ve DİKKAT gibi sinyal kelimeleri farklı risk düzeylerini gösterir ve bu kademe çeviride birebir korunmalıdır. Uyarılar kısa, net ve tek anlama gelecek biçimde yazılmalıdır.
Hayır. Çeviri belleği sayesinde yalnızca değişen ya da yeni eklenen bölümler çevrilir; değişmeyen kısımlar önceki onaylı çeviriden gelir. Bu hem süreyi hem maliyeti düşürür.
Tıbbi cihazların kılavuzları Avrupa’da MDR ve IVDR gibi ayrı ve daha sıkı düzenlemelere tabidir. Bu belgeler için Tıbbi Cihaz Çevirisi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Size dönüş yapabilmemiz için iletişim bilgilerinizi bırakabilirsiniz.
Türkçe Türkçe 
English
